راههای افزایش کیفیت اسپرم مردان برای باروری بهتر

راههای افزایش کیفیت اسپرم مردان برای باروری بهتر

اسپرم مردان

نقش مرد در یک بارداری خوب و بی‌نقص و به دنیا آمدن نوزاد اگر از نقش زن بیشتر نباشد، کمتر نیست. شاید در این میان بتوان یک تفاوت بزرگ را تعریف کرد و آن ترتیب این نقش است. علم پزشکی به مردان توصیه می‌کند که پیش از اقدام برای باردار شدن زن، یک سری نکات مهم را رعایت کند تا کیفیت بارداری و سلامت نوزادی که در ادامه به دنیا می‌آید در بالاترین حد خود قرار داشته باشد.

باید گفت دو عامل اصلی در تولد نوزاد نقش دارند. اگرچه زن ۹ ماه بارداری را تحمل کرده و در نهایت نوزاد را به دنیا می‌آورد اما مرد هم نقش خاص و غیرقابل انکار خود در این فرآیند را دارد. برای یک بارداری خوب و کامل، اسپرم باید در سلامت کامل بوده و در عین حال آنقدر قوی باشد که بتواند به تخم نفوذ کند. در این فرآیند مرد به مرحله انزال می‌رسد که همراه با آن جریانی از میلیون‌ها اسپرم راهی رحم می‌شود. این اسپرم‌ها باید از نظر ساختاری سالم و کاملا سرحال باشند تا در نهایت بارداری مورد نظر آن هم در سطحی عالی صورت گیرد. بروز هر مشکلی در هر یک از این مراحل موجب بروز اختلال در فرآیند باروری می‌شود.

فاکتورهای مختلفی در این میان تأثیرگذار هستند که از ویژگی‌های ژنتیکی گرفته تا سبک زندگی و تغییرات هورمونی، همه در این مراحل نقش اساسی را ایفا می‌کنند. از این رو هر یک از این موارد در بارور بودن مرد و قدرت و سلامت اسپرم او مؤثر هستند. دقیقا به همین دلیل است که متخصصان علوم باروری تعیین یک عامل اصلی برای عدم بارور بودن مرد را کاری دشوار می‌دانند.

اسپرم مردان (3)

نخستین توصیه به مردان برای اینکه باروری اسپرم آنها در بالاترین حد خود باشد این است که رویه شادی را در زندگی دنبال کنند. درحقیقت مردی که زندگی سالمی از بعد روانی و بهداشتی داشته باشد و در ادامه فرآیند بارورسازی زن را به بهترین نحو ممکن انجام دهد، هیچ مشکلی در شکل‌دهی به یک بارداری بی‌عیب و نقص نخواهد داشت.

اشتباه بزرگ

یک ایراد اساسی که می‌توان به بسیاری از زنان و مردانی گرفت که به فکر بچه‌دار شدن هستند این است که فکر می‌کنند فرآیند لقاح را باید تا زمان مناسب متوقف سازند. درحقیقت بسیاری از زوج‌های جوان با این خیال اشتباه و برای به حداکثر رساندن شانس بارداری و انجام بهتر عملیات لقاح است، تا زمان مورد نظرشان رابطه جنسی با یکدیگر برقرار نمی‌کنند. این اشتباه از زمانی آغاز می‌شود که زوج رابطه جنسی خود را صرفا متمرکز و مرتبط با باردار شدن تصور می‌کنند. از این رو است که یکی از عوامل ناباروری در مردان و زنان عدم برقراری رابطه جنسی مرتب و پیوسته عنوان می‌شود.

سیستم تناسلی مرد

پیش از آشنایی با بهترین روش‌ها جهت انجام رابطه جنسی منتهی به لقاح، آشنایی با سیستم تناسلی مرد کمک زیادی به زوج می‌کند. درحقیقت با این کار با فرآیند تولید اسپرم در مرد و در ادامه مراحل بارورسازی تخم آشنا می‌شویم. سیستم تناسلی مرد شامل بیضه است که تستوسترون و اسپرم تولید می‌کند. برآورد می‌شود که تولید اسپرم ۷۲ روز به طول می‌انجامد. اسپرم‌های تولید شده در ادامه در بخش خارجی بیضه‌ها ذخیره‌سازی می‌شوند. این ذخیره‌سازی بین ۱۵ تا ۲۵ روز صورت می‌گیرد و در این مدت بالغ شده و به سطحی می‌رسند که به نوعی توانایی شناور شدن و حرکت را پیدا می‌کنند.

پس از آنکه مرد به مرحله انزال می‌رسد، اسپرم‌ها از مجاری آلت تناسلی حرکت کرده و به خروجی آن می‌رسند. در این میان نباید از نقش غده پروستات غافل شد که با تولید مایعی مناسب و حیاتی، شرایط لازم برای شناور شدن اسپرم‌ها را فراهم می‌کند. در ادامه این فرآیند، اسپرم‌ها وارد اندامی از زن به نام «گردن رحم» می‌شوند. پس از آن رحم و در نهایت لوله ‌فالوپی یا همان لوله‌های رحمی مقصد نهایی اسپرم‌ها خواهند بود. درصورتی که در این نواحی تخمی وجود داشته باشد عملیات بارورسازی آن پیش از راهی شدن به سوی فضای اصلی رحم و شروع رشد آن، آغاز می‌گردد.

تأثیر کاهش وزن مرد در کیفیت باروری

مطالعات پزشکی نشان می‌دهد در زوج‌هایی که مرد دارای اضافه وزن بوده و حتی در شرایط بدتر، «چاق» قلمداد می‌شود و در نقطه مقابل، زن در وضعیت عادی قرار دارد، فرآیند آبستن شدن زن نسبت به سایر زوج‌هایی که هیچ یک اضافه وزن ندارند طولانی‌تر صورت می‌گیرد. همچنین برخی تحقیقات نشان داده است که اضافه وزن و در مرحله بدتر آن که به چاقی منجر می‌شود، قدرت اسپرم‌ها و در کل میزان باروری مردان را تحت تأثیر قرار داده و کاهش می‌دهد. تأثیر اصلی این وضعیت چیزی نیست جز شمار کمتر اسپرم‌ها و همچنین افت توانایی آنها در شناور بودن. حتی برخی از این مطالعات ثابت کرده که DNA اسپرم مردان چاق دارای آسیب‌هایی است که نتیجه نهایی آن عدم باروری است.

توصیه جدی به مردان

به خاطر داشته باشید اضافه وزن و چاقی تنها زندگی شخصی شما را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد بلکه برای این دسته از مردان، پدر شدن در بسیاری از موارد به یک آرزوی سخت و حتی دست نیافتنی تبدیل می‌شود. تحقیقات نشان داده تجمع زیاد چربی‌ها در بخش‌های مختلف بدن مردان چاق با ایجاد تغییرات نامشخص در تستوسترون و سایر هورمون‌های مرتبط با باروری مردان در ارتباط است.

تأثیر تغذیه در باروری مردان

بسیاری از کارشناسان تغذیه و متخصصان درمان ناباروری به این نکته اشاره می‌کنند که نقش تغذیه در بارور شدن مردان چندان روشن نیست. جدای از اینکه علوم جدید هنوز نتوانسته پاسخی مناسب برای این معما پیدا کند اما منطق حکم می‌کند که مردانی که به فکر پدر شدن هستند به مراتب باید نسبت به سایر مردان تغذیه باکیفیت‌تری داشته باشند و در رژیم غذایی روزمره شان از طیف متنوعی از گروه‌های غذایی میوه جات و سبزیجات که منابع غنی از ویتامین‌ها و فیبرها به شمار می‌آیند استفاده کنند.

اسپرم مردان (2)

ثابت شده که میوه‌ها از جمله منابع غذایی ارزشمندی هستند که انبوهی از آنتی اکسیدان‌ها را در خود دارند که می‌توانند به تولید هرچه باکیفیت‌تر اسپرم کمک کنند و البته کاملا بدیهی است که اسپرم سالم یعنی شانس بالای باروری. همچنین مردان باید بیشتر از غذایی استفاده کنند که سرشار از فیبر هستند.

اهمیت کنترل همیشگی فشار خون و دیابت در مردان

پزشکان توصیه می‌کنند که با زیر نظر قرار دادن همیشگی ناراحتی‌های پزشکی نظیر فشار خون بالا و دیابت، شانس مردان برای به حداکثر رساندن شانسشان در بارورسازی تخم افزایش چشم‌گیری پیدا می‌کند. حتی ثابت شده که بیماری «فیبروز کیسه‌ای» که طی آن رگ‌های بیضه بزرگ‌تر شده و در نتیجه با گرم‌تر شدن آن، اسپرم‌ها به سرعت از بین می‌روند نیز باروری مردان را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد.

به خاطر داشته باشید حالات روحی نظیر افسردگی، اضطراب و فاکتورهای دیگری نظیر دردهای مزمن و پروستات دارای عملکرد ناقص تأثیر منفی در بارور شدن مردان دارد. حتی بسیاری از کارشناسان استفاده از مکمل‌های تستستورون را نیز در کاهش قدرت باروری مردان تأثیرگذار می‌دانند زیرا ثابت شده که این مکمل‌ها سطح تولید چنین هورمون حیاتی برای باروری در مردان را کاهش می‌دهد.

در عین حال برخی تحقیقات نشان داده‌اند که یک سری از داروهای شیمی درمانی و پرتودرمانی (که برای درمان سرطان به کار برده می‌شود) نیز می‌تواند به نابارور شدن دائمی مردان منجر شود. به همین دلیل به مردانی که به پزشک متخصص باروری مراجعه می‌کنند توصیه می‌شود تمامی این موارد را به اطلاع وی برسانند.

انجام حرکات متناسب و پیوسته ورزشی

از نظر علمی ثابت شده افرادی (مردانی) که بیشتر ورزش می‌کنند و در عین حال انجام حرکات ورزشی را با پیوستگی و نظم بیشتری دنبال می‌کنند کمتر دچار استرس شده و همواره حس بهتری نسبت به خود دارند. البته باز هم باید به رعایت چند نکته مهم توجه ویژه داشت. بر اساس برخی مطالعات پزشکی صورت گرفته بر روی طیف گسترده‌ای از مردان که در سن مناسب برای پدر شدن قرار دارند، ورزش‌های سنگین و طاقت‌فرسایی نظیر دویدن‌های طولانی مدت و یکسری (نظیر شرکت در دوی ماراتن) و ورزش‌های سه گانه احتمالا برای قدرت باروری مردان آسیب رسان هستند.

به تازگی مطالعه جالب توجهی درخصوص تأثیر استفاده از دوچرخه بر قدرت باروری مردان منتشر شده است. این مطالعه نشان می‌دهد مردانی که برای یک دوره محدود در کلینیک‌های باروری شرکت کرده و همزمان برای حداقل ۵ ساعت در هفته از دوچرخه استفاده می‌کردند اسپرم‌های کمتری داشته و در عین حال میزان تحرک آنها نسبت به سایر مردانی که چنین تمرینات ورزشی را انجام نمی‌دهند، کمتر است.

این دو عامل یعنی تعداد کم اسپرم و کم تحرکی آنها با ناباروری در مردان ارتباط مستقیم دارد. با این حال حداقل درخصوص دوچرخه سواری (که عادت و تفریح ورزشی بسیاری از مردان در سراسر جهان به شمار می‌آید) و ارتباط احتمالی آن با عملکرد ناقص اسپرم‌ها چیزی ثابت نشده است.

استفاده از مولتی ویتامین‌ها

به طور کلی توصیه می‌شود مردان و به ویژه آنهایی که در نظر دارند تا به زودی پدر خطاب شوند از مولتی میتامین‌ها استفاده کنند. تحقیقاتی که در سال‌های گذشته انجام شده عمدتا بر بی‌خطر بودن آنها و در عین حال عمده مزیتی که برای سلامت کلی مردان دارد تأکید داشته است.

در بسیاری از مولتی ویتامین‌ها ردپای خوشحال کننده آنتی اکسیدان‌ها دیده می‌شود. در این خصوص باید به ویتامین‌هایی نظیر C و E اشاره کرد. همچنین مواد معدنی نظیر سلنیوم و روی نیز دریایی از آنتی اکسیدان‌ها هستند. حتی برخی از تحقیقات پزشکی نشان می‌دهد که آنتی اکسیدان‌ها موجب افزایش شمار اسپرم‌ها و تحرک آنها می‌شود و این خبری خوشحال کننده برای آن دسته از مردانی است که بنا به دلایلی قدرت باروری آنها در سطح پایینی قرار دارد.

به طور کلی می‌توان متصور شد که آنتی اکسیدان‌ها کیفیت اسپرم‌ها را نیز افزایش می‌دهد و این بدان خاطر است که از آنها در برابر رادیکال‌های آزادی که بهDNA اسپرم‌ها آسیب می‌رسانند محافظت می‌کند.

اسپرم مردان (1)

ارتباط باروری در مردان و سن

مردان هم مانند زنان در بدن خود ساعت بیولوژیکی دارند که گویا هر لحظه درحال تیک تاک کردن است. از نظر علمی ثابت شده که قدرت باروری مردان به مراتب دیرتر از زنان افت می‌کند. در مردان کاهش سطح هورمون تستوسترون از ۵۰ سالگی به بعد مشاهده می‌شود که این می‌تواند عملکرد اسپرم را تحت تأثیر قرار دهد. همزمان که مرد وارد دوران میانسالی می‌شود از شمار اسپرم‌های سالم و تحرک آنها نیز کاسته می‌شد.

حتی مشخص شده DNA اسپرم مردانی که سن بالاتری دارند دارای آسیب های بیشتری است که می تواند روند باروری را مختل و کند نماید. تمامی این عوامل بدان معناست که پدر شدن این دسته از مردان – که سن بالایی دارند یعنی ۵۰ سال به بالا – به احتمال کمتری روی می‌دهد.

همچنین هرچه سن مرد افزایش یاید، احتمال بروز اختلالات ژنتیکی در اسپرم‌ها نیز بیشتر می‌شود تا جایی که ثابت شده مردانی که در سن بالا صاحب فرزند می‌شوند بیشتر احتمال دارد که پدر کودک مبتلا به اوتیسم (خودشیفتگی)، اسکیزوفرنی یا حتی سندروم داون شوند.

بلایی که سیگار بر سر اسپرم‌ها می‌آورد

اگردرخصوص ارتباط دوچرخه‌سواری و انجام حرکات ورزشی و حتی نوع تغذیه با باروری در مردان شک و تردیدهایی وجود داشته باشد اما حداقل درخصوص سیگار کشیدن خبری از تردید نیست. تحقیقات وسیعی نشان داده است که استعمال سیگار با افت کیفیت اسپرم‌ها در ارتباط مستقیم است به طوری که مشخص شده مردانی که سیگار می‌کشند اسپرم‌های کمتر و کم تحرک تری نسبت به سایر مردان دارند. همچنین اسپرم آنها شکل و شمایل متفاوت و عجیبی در مقایسه با اسپرم مردان دارد که مواد دخانی استعمال نمی‌کنند. البته تأثیر استعمال سیگار بر قدرت اسپرم در بارورسازی تخم نیز ثابت شده است.

تأثیرات محیطی بر باروری مردان

حتی محیطی که مرد در آن کار می‌کند نیز بر تعداد، کیفیت و قدرت اسپرم او تأثیرگذار است. مردانی که در محیط کار همواره در معرض مواد شیمیایی و سمی نظیر مواد مورد استفاده در تمیزسازی و چاپ، سموم کشاورزی و فلزات سنگین قرار دارند به طور غیرمستقیم اما قطعی از نظر علم پزشکی به اسپرم‌ها و عملکرد آنها آسیب می‌رسانند



Download Free

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

bigtheme